Frederik over studie en werken met autisme

Pas na veertien jaar studeren, kreeg Frederik de diagnose autisme (toen nog Syndroom van Asperger). Belemmering ervoer hij pas tijdens de afronding van zijn master. Welke stappen heeft hij genomen om zijn studie succesvol af te ronden met ook nog promotie in de psychologie? Samen met Frederik tekenden we zijn verhaal op om ook andere studenten te inspireren met zijn ervaringen en inzichten.

Wegvallen structuur en houvast maakte autisme zichtbaar

“Tijdens mijn bachelor had ik geen studieproblemen. Ook het vakken volgen in mijn master in de eerste anderhalf jaar, waarvan vijf maanden in Engeland, verliep zonder problemen. Ik kwam in de problemen toen ik aan mijn scriptie begon. Dit had twee oorzaken, die beide te maken hebben met het wegvallen van structuur. Ten eerste gaf de opdracht “schrijf een scriptie” mij te weinig handvatten om de opdracht af te ronden. Ik moest zelf een onderwerp bedenken, een indeling, een aanpak en uiteindelijk de inhoud. Daarbij had ik te weinig houvast. Ik maakte het in mijn hoofd te groot en kon het niet onderverdelen in deeltaken. Ten tweede gaf het op kamers wonen me te weinig dag-structuur en met name te weinig ingebouwde momenten voor rust en ontspanning. Ik studeerde meer dan 40 uur in de week en zag soms een week lang niemand.”

Aanpak belemmeringen autisme persoonlijk welzijn

“Om de ervaren belemmeringen te verminderen ben ik op mijn 28e weer thuis gaan wonen. Hier volgde ik een strakke dagstructuur, met veel ingebouwde rustmomenten. Ontspannen kon ik moeilijk alleen. Dit deed ik met mijn ouders of op de dagbesteding.”

Aanpak belemmeringen autisme voor betere studieresultaten

“Ik heb mijn scriptie uiteindelijk helemaal in vraag en antwoordvorm geschreven. Dat was nodig omdat ik door mismanagement van mijn autisme een formele denkstoornis had ontwikkeld. Dat wil zeggen dat ik heel druk was in mijn hoofd en heel associatief dacht. Ik legde verbanden die voor anderen moeilijk te volgen waren en kon hierdoor moeilijk een lijn aanbrengen in wat ik schreef. De vragen gaven mij veel meer richting bij het schrijven dan gewone kopjes. Ik hoefde bij het schrijven dan alleen nog maar de vraag te beantwoorden.

Wat de onderwijsopdrachten betrof, heb ik het voor één vak anders ingevuld. Dit was een zogenaamde Reading. Hierbij moet je een paper schrijven over een zelf te kiezen onderwerp. Dat lukte mij op dat moment niet. Daarom heb ik in plaats van een paper een tentoonstelling gemaakt. Hierbij werkte ik met infographics in plaats van veel geschreven tekst.”

‘Zonder flexibiliteit was ik niet afgestudeerd’

“De hoogleraar bij wie ik afstudeerde, stond ervoor open dat ik alternatieve vormen gebruikte om te laten zien wat ik wist en kon. Zonder die flexibiliteit was ik niet afgestudeerd. Via een decaan kreeg ik ook vrijstelling voor de diplomatermijn voor mijn basisbeurs. Tijdens mijn PhD was het vooral de praktische begeleiding die beter kon. Voor bachelor- en masterstudenten staat er veel meer praktische informatie op papier. Maar als promovendus moest ik bijna alles zelf uitzoeken.

Overstap van opleiding naar werk

“Vanwege een lage belastbaarheid kan ik maar ongeveer vier uur per week werken. Dat is voor werkgevers niet interessant. Ook kan ik niet tegen (tijds)druk en is mijn belasting sterk wisselend. Ik heb wel veel vrijwilligerswerk gedaan, waarbij ik zelf mijn tijd kon indelen en er minder druk op lag. Dit is dan ook de reden dat ik als autisme coach voor mezelf ben begonnen. Ik richt mij vooralsnog uitsluitend op studenten aan de Rijkuniversiteit Groningen, omdat ik daar de meeste affiniteit mee heb en ik toch weinig uren kan maken.”

Studenten met autisme vallen vaak tussen wal en schip

“Ik vind het belangrijk dat zoveel mogelijk studenten met autisme met goede cijfers afstuderen. Dat was voor mij de reden om andere studenten van de RUG met diagnose autisme te helpen. Daar hebben zij niet alleen baat bij, ook bedrijven en organisaties worden hierdoor diverser. Ik gun studenten met autisme die nu tegen dingen aanlopen dat zij de begeleiding krijgen die ik zelf gemist heb. Het is mijn ervaring dat er aan de universiteit, begrijpelijkerwijs, weinig kennis is over autisme, terwijl autisme coaches vaak juist weer weinig weten van studeren aan de universiteit. Studenten met autisme vallen daardoor (figuurlijk) tussen wal en schip. Ik denk dat ik als ervaringsdeskundige beter kan invoelen wat studenten nodig hebben en beter naar oplossingen kan zoeken.”

Tips van Frederik voor studenten met autisme:

• Geef niet alleen aan dat je autisme hebt, maar vooral wat je nodig hebt. Weet je niet precies wat je nodig hebt? Zoek hulp bij een autisme coach. Het vragen om begeleiding is geen schande.
• Zorg voor een duidelijke dagstructuur met genoeg rustmomenten.
• Onderneem ontspannende activiteiten samen met anderen als je dat alleen lastig vindt.
• Gebruik een andere vorm van opdrachten als dat beter bij je past.
• Zoek hulp als je hoofd ‘te vol’ raakt of je vastloopt in je denkproces.
• Kies loopbaanopties die aansluiten bij je belastbaarheid.